თავისუფლების ინსტიტუტი • Liberty Institute » » პროზელიტიზმის თეოლოგიურ ანთროპოლოგიური ასპექტები

პროზელიტიზმის თეოლოგიურ ანთროპოლოგიური ასპექტები

Written by Administrator   // 24/11/2012   // Comments Off

პროზელიტი ბერძნული სიტყვაა და მომდინარეობს ძველი აღთქმის ბერძნული თარგმანიდან
(`სეპტუაგინტადან”). პროზელიტი ბიბლიაში აღნიშნავს იმ ადამიანს, რომელიც არ არის მკვიდრი
ანუ წარმოშობით იუდაელი (ებრაელი), მაგრამ ცხოვრობს მის საზოგადოებაში, მიღებული აქვს
წინდაცვეთა და ასრულებს მოსეს რჯულს. ერთხანს იგი და მისი შთამომავლები ინარჩუნებენ
თავიანთი წარმოშობის ხსოვნას, რომ ისინი სისხლით და ხორცით არ ეკუთვნიან ისრაელიანებს,
მაგრამ დროთა ვითარებაში ხსოვნა იკარგება და საბოლოოდ, ხდება მათი ინტეგრაცია ხალხის
სხეულთან და სულთან.
ახალ აღთქმაში ნახსენებნი არიან პროზელიტები ანუ რჯულშეცვლილნი იუდეველთა გვერდით,
მათ საპირისპიროდ (საქმე, 2:10) პროზელიტად იხსენიება ბიბლიის მთარგმნელი ბერძნულ ენაზე
აკვილა პონტოელი (II ს.ახ. წ.), რომელიც ქრისტიანობიდან იუდეველობაზე იყო მოქცეული. ძველ
სამყაროში, ძველი აღთქმის პერიოდში და შემდეგაც ყოველი, ვინც რაღაც მიზეზითა თუ მიზნით
შეეხიზნებოდა იუდეველთა ან სხვა აღმსარებლობის მატარებელ თემს, ჩვეულებრივ იცვლიდა
რჯულს ანუ ხდებოდა პროზელიტი. პროზელიტები იყვნენ ქართველი პირველქრისტიანები,
რომლებიც დაყვნენ ნინოს ქადაგებას, განუდგნენ მამაპისეულ რჯულს და ქრისტიანობა
აღიარეს. გარკვეული აზრით, პროზელიტი იყო აბიათარი, ყოველ შემთხვევაში, ამას აჩვენებს
მისი ზედწოდება, რომლითაც ის იხსენიება ისტორიაში: `ჰურიაყოფილი” სწორედ ამ მოვლენის
აღმნიშვნელია, ანუ ამ სიტყვაში პროზელიტიზმის შედეგია გამოხატული. პროზელიტები იყვნენ
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები აბო თბილელი, ევსტათი მცხეთელი
და სხვანი.
თანამედროვე სამყაროში პროზელიტიზმი ანუ საქმიანობა, რომლის საბოლოო მიზანი
ადამიანის გადაბირებაა სხვა (გადამბირებლის საკუთარ) აღმსარებლობაზე, მტკივნეულად
განიცდება. სიტყვა გადაბირება, რომელშიც იგრძნობა იძულების ნიუანსი, კარგად გამოხატავს
იმ შინაარსს, რომელიც დევს, ცნებატერმინში `არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი”.
`არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი” ისეთი ქმედებაა, რომელიც სცილდება აღმსარებლობის
თავისუფლებისა და კონფესიათა შორის ურთიერთობის იმ ნორმას, ადამიანის უფლებათა
დეკლარაციასა და დემოკრატიული ქვეყნების კონსტიტუციებში რომ არის გამოხატული. და
თუკი არსებობს `არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი”, ლოგიკურია, უნდა არსებობდეს
კეთილსინდისიერი ანუ ჩვეულებრივი პროზელიტიზმიც, რომლის აკრძალვაც უსაფუძვლოა.
რაში შეიძლება მდგომარეობდეს პოზიტიური პროზელიტიზმი `არაკეთილსინდისიერის” საპირისპიროდ?
რელიგიურ, ისევე როგორც ეთნიურ სფეროში, პროზელიტიზმი სავსებით ბუნებრივი მოვლენაა.
არაბუნებრივი სწორედ ის იქნებოდა, რომ რომელიმე სარწმუნოების ადეპტს არ ჰქონოდა
სურვილი საკუთარი მრწამსის გადაცემისა პიროვნული შთაგონებისა თუ საჯარო ქადაგების
ძალით. რწმენის ბუნება ისეთია, რომ იგი ვერ ეტევა ერთი ადამიანის ცნობიერებაში, შეგნებაში,
და როგორც ადიდებული მდინარე, გადადის ნაპირებზე. ადეპტი გრძნობს მოწოდებას და მას არ
შეუძლია არ გაუზიაროს სხვას თავისი რწმენა, როგორც წინასწარმეტყველს, რომელიც ატარებს
ღვთის სიტყვას, არ შეუძლია არ იქადაგოს. `მოვედით და შემომიდეგით და მე გყვნე თქვენ
მესათხევლე კაცთა” (მარკ.1:17) – ამაზე გარკვევით და უშუალობით ძნელად თუ სადმე გამოთქმულა
პროზელიტიზმის აუცილებლობა. ის რელიგიური რწმენის მოუცილებელი თანამიმდევარია მისი
გაჩენიდანვე; ის მთესველია, რომელიც თესავს სიტყვას, `ესერა გამოვიდა მთესვარი თესვად”
(მათე 13:3); მას არ შეუძლია არ თესოს, როგორც არ შეუძლია არ ამრავლებდეს ტალანტს – ამ
სიმბოლიკაზეა აგებული ხარება და სიტყვის გავრცელება ქრისტიანობის პირველ დოკუმენტში.
`წარვედით და მოიმოწაფენით ყოველი წარმართნი.” (მათე 28:19) – ამ მოწოდების შედეგია დღეს
ქრისტიანობის არსებობა. ამ მოწოდებით ქადაგებდა და გადასცემდა სიტყვას სინაგოგებში და
ეს იყო კეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი: მხოლოდ შეგონება, სწავლება, დარწმუნება, წმიდა
წერილის შეხსენება და ახსნა მათთვის, ვისაც ის სწამდა, როგორც ჭეშმარიტების სიტყვა
– არავითარი სხვა ხერხი მის სამისიონერო გზაზე არ ყოფილა. იყო დაპირებანი და აღთქმანი,
მაგრამ არა ამ წუთისოფლის სიკეთეთა, არამედ ღვთის სასუფევლისა, რომელსაც მოციქული
არ იძლეოდა – თავად პროზელიტს უნდა მოეპოვებინა თავისი რწმენით და საქმით. ამ რწმენას
და საქმეს ქადაგებდა პავლე და ყოველი მოციქული სიკვდილის საფრთხის ქვეშ. მოციქული
იდევნებოდა პროზელიტიზმისთვის, მას სულ მუდამ უხდებოდა იმის მტკიცება, რომ მისი
ქადაგება არ სცილდებოდა კეთილსინდისიერების ფარგლებს.
პროზელიტიზმს დადებითი ნიშანი აქვს მანამდე, სანამ იგი არ გასცილებია სულიერი სწავლების
საზღვარს. სწავლებას მიზნად აქვს, ცხადია, მომხრობა, მაგრამ მომხრობისთვის ხშირად
გამოყენებულია არასულიერი მეთოდები, როგორიც არის არასარწმუნოებრივი რიგის (მატერიალური
და სხვა) დაპირებები ან შანტაჟი, ინტელექტუალური თუ სამსახურებრივი უპირატესობა,
მისამხრობის გამოუცდელობა, გაუნათლებლობა ან გულუბრყვილობა, ან სულიერი თუ მატერიალური
უმწეობა, თუნდაც არასრულწლოვანება (გონებრივი მოუმწიფებლობა) და სხვა.
რუსულ საეკლესიო წრეებში არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმის ცნება კიდევ უფრო
გაფართოებულია: მასში იგულისხმება `არაკანონიერ მატერიალურ საშუალებათა” გამოყენება,
რომლებიც სოციალურ ქმედებათა მთელს სპექტრს მოიცავს, როგორიც არის ჰუმანიტარული
დახმარება, უფასო სწავლება და სამუშაო ადგილებით დაკმაყოფილება, დაპირებები საზღვარგარეთ
სამუშაოდ გაგზავნაში, ტელევიზიისა და პრესის გამოყენება რწმენის გასავრცელებლად,
ამავე მიზნით მოწყობილი ფესტივალები სხვადასხვა შოუები, სადაც დემონსტრირებულია
ქვეყნისთვის არატრადიციული მასობრივი ხასიათის ქადაგებანი, რაც მართლმადიდებელი
კულტურის ქვეყანაში, `მართლმადიდებელი ეკლესიის კანონიკურ ტერიტორიაზე”, არ შეიძლება
ქრისტიანულ ღირებულებათა პროფანაციად არ აღიქმებოდეს; ეს განსხვავებულ კულტურათა
მძაფრად მტკივნეული დაპირისპირებაა, მისგან გამოწვეული ექსცესები სცილდება რელიგიურ
სფეროს.
ზემოთჩამოთვლილი მეთოდები, რომლის სია შეიძლება გაიზარდოს, შეურაცხმყოფელია
ადამიანის პიროვნებისთვის და, თუ სახელმწიფო მოწოდებულია ადამიანის უფლებათა დასაცავად,
იგი ასეთ შემთხვევებშიც ვალდებული უნდა იყოს დაიცვას ადამიანი მისი თავისუფლებისა და
ღირსების ხელყოფისაგან. თითქოს აქ იკვეთება ადამიანის უფლებათა დაცვის ახალი სფერო:
დაცული იქნას ნივთიერად და ინტელექტუალურად უმწეო ადამიანის ნება ძალადობისაგან. თუმცა
ძნელი დასადგენია როდის და რა ფორმით ხდება ძალადობა. ჭირს გამოცნობა ან დადასტურება
არაკეთილსინდისიერი ქმედებებისა პროზელიტიზმის მიზნით, რომელიც თავისთავად, როგორც
საკუთარ სიმართლეში სხვათა დარწმუნების აქტი, არ იკრძალება. ჭირს, როცა პროზელიტიზმის
პროცესსა და მის საბოლოო შედეგში არ არსებობს დაზარალებული მომჩივანი. `დანაშაულის”
კვალი დაფარულია, როცა პროზელიტიზმის ობიექტი უძლურია წინააღმდეგობა გაუწიოს
მაიძულებელს, რომელიც დაუშვებელი მეთოდებითა და ხერხებით ცდილობს მის გადაბირებას
და იბირებს საბოლოოდ. თუ პიროვნებას შეუძლია წინააღმდეგობა გაუწიოს პროზელიტიზმის
არაკეთილსინდისიერ მეთოდებს, დაახვედროს მაიძულებელს თავისი რწმენისა და ნების
სიმტკიცე, გაიმარჯვოს იძულებაზე, ეს ორი ადამიანის დიალოგია, მათი კერძო პიროვნული
საქმეა და სახელმწიფო აქ ვერ ჩაერევა.
და მაინც დაისმის კითხვა: ვინ უნდა იცავდეს ადამიანის რელიგიურ უფლებებს და
მასთან დაკავშირებულ ღირსებებს ხელყოფისგან – სახელმწიფო თუ ეკლესია, რომელსაც
არაკეთილსინდისიერი მეთოდებით ართმევენ წევრს?
ცხადია, ეკლესია ვერ შეურიგდება ამგვარ ჩარევას თავის მრევლში, მაგრამ რა საშუალება აქვს
მას ამგვარი ფაქტების თავიდან ასაცილებლად – თავისი შვილების ზნეობრივი თუ სარწმუნოებრივი
უსაფრთხოების დასაცავად? როგორ უნდა მოიქცეს ეკლესია იმისათვის, რომ შეუძლებელი
გახდეს მის წრეში არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი? როგორ დაიცვას მწყემსმა თავისი
ბატკანი მტაცებელი მგლისაგან, როგორც სახარება გვამცნობს, პროზელიტიზმის უკიდურესი
გამოვლინების სახით: `ერიდეთ ცრუწინასწარმეტყველებს, რომლებიც ცხვრის სამოსით მოდიან
თქვენთან, შინაგანად კი მტაცებელი მგლები არიან” (მათ, 7:15). სახარებაში მეტია ნათქვამი
და დასმულ კითხვაზეც პასუხია გაცემული: `მე ვარ მწყემსი კეთილი. მწყემსი კეთილი თავის
სულს გასწირავს ცხვართათვის. მოჯამაგირე კი, რომელიც არ არის მწყემსი და არც ცხვარი
ეკუთვნის, მოსული მგლის დანახვაზე სტოვებს ცხვრებს და გარბის. მგელი კი იტაცებს მათ და
ფანტავს. მოჯამაგირე კი გარბის, რადგან მოჯამაგირეა იგი და არ ზრუნავს ცხვრებზე” (იოანე,
11-13).
მგელი წარმატებულია იქ, სადაც მწყემსი მხოლოდ მოჯამაგირეობს ანუ არ ასრულებს
ჭეშმარიტ მწყემსობას. ამ იგავურად ნათქვამში თუ სულიერ შინაარსს ჩავდებთ, ანუ
ეკლესიურად გადავთარგმნით, უნდა ვაღიაროთ, რომ როგორც მწყემსია პასუხისმგებელი
ცხვარზე, ფარაზე, ასევე ეკლესიაა პასუხისმგებელი თავის სულიერ შვილებზე, თავისი შვილების
სულებზე. ერთადერთი საშუალება მის ხელში მათი სულების უსაფრთხოების დასაცავად,
შესანარჩუნებლად თავის წიაღში, არის მუდმივი გულწრფელი, სიყვარულით სავსე, არა
მოჯამაგირეობრივი მზრუნველობა. მეტიც, დიდი მასშტაბით, შემოქმედებითი და არა სტიქიურად
ქმნადი მომავლის პერსპექტივაში. ეკლესია პასუხისმგებელია გზას გადამცდარ, როგორც მას
მიაჩნია, ადამიანთა სულების გამო, რომელთა მოქცევისთვისაც ის ლოცულობს ყოველდღე
ამ სიტყვებით: `უარისმყოფელნი მართლმადიდებელთა სარწმუნოებისანი და ჭეშმარიტებისა
გზათა შეცდომილნი, წვალებათაგან დაბნეულნი, ნათლითა ცნობისა შენისათა განანათლენ..”
ლოცვა დიდი ძალაა, მაგრამ არ კმარა. ისევე, როგორც მკვდარია რწმენა საქმის გარეშე, ასევე
უნაყოფოა ლოცვა, თუ ლოცვის შემდეგ `წვალებათაგან დაბნეულთ” მტრებად გამოვაცხადებთ.
ის სულიერი პოტენციალი, რომელიც ლოცვაშია ჩადებული, საქმითაც უნდა იყოს რეალიზებული.
ვერავითარი კანონი, ვერავითარი პრევენტული ღონისძიება ვერ გაუთანაბრდება იმ სულიერ
პოტენციალს, რომელიც ეკლესიის წიაღშია, სამწუხაროდ, მთვლემარე სახით. კანონზე დანდობა,
მისი გამოცხადება პანაცეად, მის მიმართ სასოება, მხოლოდ კაპიტულაციის გამოხატულებაა
ეკლესიის სულიერი ძალის წინაშე.
რას ებრძვის სახელმწიფო და რა იარაღი აქვს მას ამ ბრძოლაში, რომელიც არის ბრძოლა
პიროვნების ღირსებათა ხელყოფის წინააღმდეგ, მის უფლებათა დასაცავად, როგორც რელიგიურ,
ასევე სოციალურ, საზოგადოებრივ თუ კერძო ურთიერთობების სფეროში?
თუ ადამიანი გაუსაძლისი მატერიალური სიდუხჭირის გამო იძულებული ხდება დაჰყვეს
მაიძულებლის ნებას, ამ შემთხვევაში, ცხადია, პასუხისმგებლობა არ ეხსნება მაიძულებელს,
მაგრამ, შესაძლოა, მეტი პასუხისმგებლობა ეკისრებოდეს სახელმწიფოს, რომელმაც ვერ
უზრუნველყო მინიმალური და ელემენტარული სასიცოცხლო პირობები ადამიანის, პირდაპირ
ვთქვათ, ბიოლოგიური არსებობისთვის. ასე რომ, `არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი”
საკმაოდ ნოყიერ ნიადაგს სოციალურ მოუწყობლობაში პოულობს და, სანამ სოციალური
პირობები გაუსაძლისი იქნება, ამგვარი პროზელიტიზმიც იარსებებს.
თავისი ბუნებიდან გამომდინარე, ეკლესია ვერ დაუპირისპირდება არაკეთილსინდისიერ
პროზელიტიზმს იმავე მეთოდებით, რასაც ეს უკანასკნელი იყენებს. ეკლესია ვერ გადაწყვეტს
სოციალურ პრობლემებს ამგვარი პროზელიტიზმისთვის ნიადაგის გამოსაცვლელად, არც
ეცდება, კონკურენცია გაუწიოს მას დაპირებებში მრევლის მოსაზიდად, შესთავაზოს სხვათაგან
შეთავაზებულზე მეტი, ჩაებას ეკლესიის სულისთვის შეუფერებელ მარათონში, რაც მისთვისვე
იქნება საზიანო.
იმ ქვეყანაში, სახელდობრ, საბერძნეთში, სადაც პროზელიტიზმი კანონით აკრძალულია და
ისჯება, პროზელიტიზმისთვის პასუხისგებაში მართლმადიდებელი ეკლესიის არც ერთი წევრი
არ ყოფილა მიცემული, მაშინ როცა ყველა საქმეში, რაც კი ამ ბრალდებით აღძრულა, ბრალდებულის
როლში მხოლოდ იეღოვას მოწმენი თუ ორმოცდაათიანელები არიან. რა არის ამის
მიზეზი?
იქმნება შთაბეჭდილება – და ასეც მიიჩნევენ პროზელიტიზმში დადანაშაულებული პირები,
– თითქოს საბერძნეთში პროზელიტიზმის ბრალდება მიეყენება მხოლოდ რელიგიური უმცირესობის
წარმომადგენლებს და არავითარ შემთხვევაში მართლმადიდებლებს, თითქოს პროზელიტიზმი
ნებადართული იყოს მართმადიდებლობისთვის, რომელიც საბერძნეთში კონსტიტუციის
მიხედვით გაბატონებული რელიგიაა. საკითხი ასე უნდა დაისვას: არის თუ არა დამახასიათებელი
მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის `არაკეთილსინდისიერი პროზელიტიზმი”? თუ ადამიანი
ოდნავ მაინც არის გაცნობილი მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებას, მის პრაქტიკას, მის-
თვის ცხადი უნდა იყოს, რომ მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის უცხოა ამგვარი პროზელიტიზმი.
მართლმადიდებელი ეკლესია, მიუხედავად მისიონერული გამოცდილებისა მოციქულთა
ხანიდანვე, საგანგებოდ არ ეძებს მოუქცეველთ, რათა მათი მოქცევით ქულები ჩაიწეროს
თავის აქტივში, არასოდეს ცდილობს ამ მიზნით თავზე მოახვიოს წარმართს ან ჰეტეროდოქსს
მისი ნების საწინააღმდეგოდ თავისი მრწამსი. ობიექტურობა მოითხოვს ვთქვათ, რომ ეს
პოზიცია სავსებით გამოხატავს ქრისტიანობის ჭეშმარიტებას: თუ ქრისტიანობის თავი და თავი
არის ადამიანის ხსნა, თუ ქრისტიანობა უპირატესად ხსნის რელიგიაა და ეს ხსნა, როგორც შინაგანი
აქტი, ეხება პიროვნების უსაკუთრეს ბუნებას და მხოლოდ მის ნებაზეა დამოკიდებული,
მაშინ გამორიცხული უნდა იყოს რაიმე ძალდატანება ადამიანის ნებაზე, როგორც ღვთის ხატის
ნიშანზე მასში, თუნდაც ეს მის სასიკეთოდ ხდებოდეს.
თუ დავაკვირდებით საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ახალი წევრებით შევსების
პროცესს, შევნიშნავთ, რომ იგი პროზელიტიზმის რაიმე ნიშნის გარეშე მიმდინარეობს.
ევანგელიზაცია, რომელიც პრინციპულად განსხვავდება თავისი მეთოდებით პროზელიტიზმისაგან
და არაფერი აქვს საერთო მასთან, ეფუძნება იმ საფუძვლიან მოსაზრებას, რომ საქართველოს
მოსახლეობა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის პოტენციურ მრევლს წარმოადგენს.
ეკლესია კისრულობს მათზე პასუხისმგებლობას, ეს მისი არა მხოლოდ უფლებაა, არამედ
მოვალეობაც არის, რომელიც მას ისტორიამ დააკისრა.
პროზელიტიზმთან დაკავშირებით მტკივნეულად წარმოიშვება ე.წ. `სამისიონერო ტერიტორიის”
პრობლემა. ადრექრისტიანულ ხანაში და მერეც არცთუ დაუბრკოლებლად და წინააღმდეგობის
გარეშე (რასაც თუნდაც ანდრია პირველწოდებულის მოსვლა მოწმობს) სამისიონეროდ
მოწოდებულნი ქადაგებდნენ ქრისტიანობას იმ ადგილებში, სადაც ჯერ არავის ჰქონდა
ნაქადაგები, ანუ ეს იყო წარმართული ქვეყნები. ანუ ეს იყო, თუ შეიძლება ითქვას, ნეიტრალური
ტერიტორია. უკვე ნაქადაგებ, მოციქულ ქვეყნებში, კერძოდ, საქართველოში (ძველი ქართლი),
რომელიც ერთი ძველი ტექსტის მიხედვით, `ახალმან ნინო მოაქცია და ჰელენე დედოფალმან”,
ახალი მისიის გამოჩენა ქადაგების მიზნით, საეკლესიო-პოლიტიკურ და ზნეობრივ პრობლემებს
აღძრავდა. გადმოცემის თანახმად, რომელსაც ინახავს მართლმადიდებელი ეკლესიის წიაღი,
მოციქულები არასოდეს არ მიდიოდნენ საქადაგებლად იქ, სადაც სხვა მოციქულს უკვე
ნაქადაგები ჰქონდა (`ვცდილობდი მეხარებინა არა იქ, სადაც უკვე ცნობილი იყო ქრისტეს
სახელი, რათა არ მეშენებინა სხვის საფუძველზე”, რომ. 15:20). საქადაგებლად ხელმეორედ
მისვლის შემთხვევაში მოტივად წინამორბედი მისიონერის წარმატებაში დაეჭვება იქნებოდა. რა
შეიცვალა ჩვენს თანამედროვეობაში, რომ ეს დაუწერელი წესი უგულებელიქნას? აბსოლუტურად
არაფერი. ეკლესიის თვალსაზრისით არაფერი შეცვლილა: საქართველო რჩება საქართველოს
მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიად, რამდენადაც მისი ჯერ კიდევ მოუქცეველი,
უფრო სწორად, გაუეკლესიურებელი ადამიანები საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის
პოტენციურ მრევლად ითვლება. გარედან შემოსულ მისიონერ მოქადაგეს მოტივად რა უნდა
ჰქონდეს? ისევ და ისევ დაეჭვება იმაში, რომ ქვეყნის მოსახლეობა არასაკმარისად, ან სრულიად
არ არის მოქცეული ქრისტეს რჯულზე, უფრო სწორად, ქრისტიანობის იმ განშტოებაზე,
რომელსაც მოქადაგე მისიონერი ეკუთვნის. ამაში ის მართალი იქნება. პროზელიტიზმის
საფუძველიც ეს არის: კონფესიათა შორის განსხვავება და თითოეულის მიერ თავისი თავის
ჭეშმარიტად გამოცხადება. მოქადაგე განსხვავებული კონფესიის წარმომადგენელი უნდა იყოს
და თავის კონფესიას ჭეშმარიტად უნდა თვლიდეს. მაგრამ მან უნდა იცოდეს, რომ საპირისპირო
მხარესაც არ მიაჩნია თავისი კონფესია სათუოდ და რელატიურ ჭეშმარიტებად.
მეორე მხრივ, დროის მოტანილ რელიგიური თავისუფლების სივრცეში ყველა კონფესია,
მცირეოდენი გამონაკლისის გარდა, ყველანაირი ხერხით ცდილობს ახალ-ახალი ტერიტორიების
მოპოვებას, ადამიანთა სულების თავისკენ გადაბირებას. შესაძლოა, სიტყვა `კონკურენცია” არ
შეეფერებოდეს რელიგიის სფეროზე დამკვიდრებულ წარმოდგენებს, მაგრამ ფაქტი, რომ თვით
ტრადიციული რელიგიებიც (როგორც მათ უწოდებენ), რომლებიც ამა თუ იმ ქვეყნის ძირძველი
სარწმუნოების გამომხატველნი არიან და განსაზღვრავენ ქვეყნის (როგორც ელიტარული, ისე
ხალხური) კულტურის სახეს, ძალაუნებურად ჩართულნი არიან ამ ცნებით გამოხატულ პროცეს-
ში და, თუ ზოგ არცთუ ვრცელ უბანზე ისინი თმობენ პოზიციებს, ეს იმის გამო ხდება, რომ
მათ ტრადიციულად არ სჩვევიათ პროზელიტიზმის იმგვარი მეთოდების გამოყენება, რომელ-
თაც `გუშინ” შექმნილი კონფესიები იყენებენ. კერძოდ, ეკლესია, რომელიც დარწმუნებულია
თავის ჭეშმარიტებაში, არასოდეს იქნება თანახმა მატერიალურ დაინტერესებაზე ააგოს თავის
მისიონერული მოღვაწეობა. წარსულში დამსახურების საზღაურად ეკლესიის მიერ განსაკუ-
თრებული პრივილეგიების მოთხოვნა სახელმწიფოსაგან ეწინააღმდეგება ქრისტიანულ მორალს, რომ არაფერი ვთქვათ საერთაშორისო სამართლის ნორმებზე. მას, როგორც ქვეყნის უმრავლესობისაგან
მხარდაჭერილს, სხვა უფრო ქმედითი, ეკლესიის არსიდან გამომდინარე, რესურსები
და მეთოდები უნდა ჰქონდეს მარაგში. ამასან დაკავშირებით, არაგონიერ ნაბიჯად შეიძლება
მივიჩნიოთ სახელმწიფოს ჩარევა `სარწმუნოებრივ კონკურენციაში” ქვეყნის კულტურისა და
მენტალიტეტის განმსაზღვრელი ეკლესიის სასარგებლოდ. სულიერი ძალის შენაცვლება ადმინისტრაციულიძულებითი
ძალით, პირველ რიგში, თავად ეკლესიის ავტორიტეტისათვის არის
საზიანო: შესაძლოა, მისმა მრევლმა იმატოს, მაგრამ მატება თვისობრივი არ იქნება. ეკლესია
ვერ იხელმძღვანელებს პრინციპით, რომელსაც სახელმწიფო ან თუნდაც ნებისმიერი საერო დაწესებულება
არ თაკილობს: მიზანი ამართლებს საშუალებას. სახელმწიფოს მხარდაჭერა პროზელიტიზმში
ეკლესიას ბევრისთვის უმალვე გადააქცევს საშუალებად მატერიალური კეთილდღეობისა
თუ პრივილეგირებული სოციალური საფეხურის მისაღწევად. საზოგადოდ უნდა ითქვას,
რომ ზედმეტი აქცენტი საზოგადოების სოციალურ კეთილმოწყობაზე, რომელიც შეინიშნება
ეკლესიაში (განსაკუთრებით პროტესტანტულ სამყაროში და ჩვენშიც) უნდა განვიხილოთ, როგორც
საყოველთაო სეკულარიზაციის გამოვლენა, რასაც უკანა პლანზე გადაყავს ეკლესიის
ძირითადი დანიშნულება ამ წუთისოფელში. როგორც სახელმწიფო არ უნდა იტვირთავდეს და
ვერც იტვირთავს ადამიანთა სულის ხსნის ამოცანას, ასევე მატერიალური უზრუნველყოფა არ
უნდა შედიოდეს ეკლესიის ამოცანებში. ამ მიმართულებით სექტებთნ კონკურენციაში ჩაბმა, შეჯიბრი,
უაზრობაზე რომ არაფერი ვთქვათ, შეურაცხმყოფელია მრავალსაუკუნოვანი სულიერი
გამოცდილების მქონე ეკლესიისთვის.

ზურაბ კიკნაძე

თავისუფლება
# 8, სექტემბერი 2002


Similar posts

Comments are closed.